چندی پیش، دکتر موسی غنی‌نژاد (اقتصاد دان و استاد دانشگاه) با الفاظی رکیک و ادبیاتی سخیف به دکتر علی شریعتی تاخت و او را “نامسلمان” و “شیاد فکریِ” نامید. غنی‌نژاد از چهره‌های شاخص یک جریانِ فکریِ دانشگاهی در ایران است که در یک دههٔ اخیر، گستاخانه بر دکتر محمد مصدق و دکتر علی شریعتی می‌‌تازد. […]
Podcast: Play in new window | Download
اولیاء خداوند / وَلایت معنوی یکی از استوانه‌های تصوّف و اُمَهاتِ مکتبِ عرفانی مولانا است. در تصوّف، “وَلایت معنوی” را نباید یک مقوله مستقل و قائم به خود نگریست، بلکه از دل مقولات دیگری استخراج میشود. به عبارت دیگر، این مفهوم چند آبشخور تئوریکِ دارد منجمله نظریه تَجّلی، توحیدِ وجودی و نظریه فنا. در این […]
Podcast: Play in new window | Download
“دریا دلی” در ادبیات فارسی ریشه‌دار است، و از قدیم شاعران ما در آثار خود آنرا بکار برده‌ا‌ند. دریا دلی به معنای دارا بودنِ قلبی وسیع و بزرگ همچون دریاست. اما “دریا دلی” یک معنای عرفانی نیز دارد که درون مایه آنرا شاه نعمت‌الله وَلی بخوبی توصیف کرده است: دِل به دریا دِه که دریا […]
Podcast: Play in new window | Download
پرتو نور برنامه شماره ۲۱۶۴. امروزه بزرگترین شاخصِ عرفان ما عنصر “عشق” است که بالاترین تجلّی آن را در دیوان کبیر و مثنوی شریفِ مولانا یافت می‌‌کنیم. امّا ورود “عشق” به تصوّف به یکباره رخ نداد، بلکه فرایند پُر فراز و نشیبی داشت. در ۳ قرن آغازین، مخالفت‌های گسترده‌ای علیه استفاده از واژه “عشق” وجود […]
Podcast: Play in new window | Download
در چند دههٔ اخیر و پس از استقرارِ حکومت روحانیون، ایران شاهد یک سونامیِ دین‌گریزی بوده است که در تاریخ این سرزمین بی سابقه است. هرچند جمهوری اسلامی به اسلام ستیزی دامن زد، اماّ علتِّ پیدایش آن نیست. اسلام ستیزیِ ایرانیان پدیده‌ای نسبتاً نو‌ظهور است و از اواسط دوران قاجار آغاز شد. در این سخنرانی […]
Podcast: Play in new window | Download
پرتو نور برنامه شماره ۲۱۶۳. تصوّف تاریخ بلندی دارد، و مراحلی را طی کرد تا به بلوغ و اوج شکوفأیی خود در بزرگانی چون عطار و مولانا رسید. نهضت تصوّف در میان زاهدانِ مسلمان سر بَر آورد و در خاکِ زُهد روید. کسانی چون حسن بصری، ابراهیم اَدهم، رابعه و شفیق بلخی که امروزه آنها […]
Podcast: Play in new window | Download
در متون گران‌سنگ عرفانی ما همچون حدیقه سنایی، الهی نامه عطار، مثنوی مولانا و گلشن راز شبستری از دو زبان استفاده شده است: زبان قارسی و زبان عرفانی. عرفان (همانند فلسفه، فقه و علوم تجربی) زبان ویژه ای دارد. عارفان این زبان را برای انتقالِ تجاربِ روحانی و اندیشه های خودشان ساختند. این زبان که در […]
Podcast: Play in new window | Download
پرتو نور، برنامه شماره ۲۱۶۲. یکی از پرسش‌های مهم در الهیات این است که آیا انسان (بی نهایت کوچک) میتواند به خدا (بی نهایت بزرگ) نزدیک بشود؟ چگونه می‌‌توان این شکافِ عظیم را پُر کرد؟ عارفان ما از همان ابتدا معتقد بودند که این شکاف پُر شدنی است؛ انسان میتواند از شرایطِ بندگیِ خود فراتر […]
Podcast: Play in new window | Download
پرتو نور، برنامه شماره ۲۱۶۱. تَزکیه نَفْس (پالایش و پاکسازی درون) یکی از آموزه‌های بنیادین در ادیان وحیانی و طریقت‌های معنوی است، که در ادبیات عرفانی ما از آن به “جهاد اکبر” تعبیر میشود. جهادِ نَفْس، پیکار با خویشتن نیست، بلکه با بیگانه‌هایی است که به درون آدمی رخنه کرده و ماسک خودی به چهره […]
Podcast: Play in new window | Download
پرتو نور برنامه شماره ۲۱۶۰. همه نخبگان معنوی و مکاتب عرفانی، سکوت را یکی از لوازم پیشرفت معنوی می‌‌دانند. در متون عرفانی ما، هیچ متنی به اندازه مثنوی و برخی غزلیاتِ دیوان شمس به موضوع سکوت نپرداخته است. از همین رو شاید بتوان گفت که مولانا نظریه پرداز سکوت در عرفان ما است. در برخی […]
Podcast: Play in new window | Download